Wat is het Kraljic model?
Het Kraljic matrix, ontwikkeld door Peter Kraljic, is een bekend inkoopmodel uit 1983 dat tot op de dag van vandaag geldt als een relevante en veelgebruikte standaard binnen inkoopmanagement. Het biedt een gestructureerde aanpak om inkoopstrategieën te ontwikkelendoor alle inkoop (diensten en goederen) te categoriseren op basis van de impact op de bedrijfsvoering (inkoopomzet) en de afhankelijkheid van leveranciers. Wanneer je dit model toepast zal dit een stevige basis bieden voor gedegen inkoopstrategieën, risicomanagement, betere processen, langdurige relaties en groei en winstgevendheid van jouw organisatie.
Het doel van het Kraljic model
Het doel is het structureren van inkoopbeslissingen door risico en waarde inzichtelijk te maken. Organisaties kunnen hiermee hun inkoopportfolio strategisch beheren, financiële risico’s beperken, kwaliteit en prestaties van leveranciers verbeteren, de supply chain veerkrachtiger maken.
Door producten bewust te positioneren in de Kraljic-matrix, kunnen bedrijven hun inkoopproces professionaliseren en beter inspelen op marktveranderingen. Dit stelt bedrijven in staat om de tijd en het geld dat per artikel wordt besteed te verminderen.
Welke dimensies heeft de Kraljic model?
De Kraljic-matrix gebruikt twee assen om de complexiteit van het inkoopproces te bepalen:
Inkoopomzet
Deze as laat zien hoeveel invloed een product of dienst heeft op:
- de totale kosten
- het productieproces
- de continuïteit van de organisatie
- de impact op de winst
Producten met een hoge winstimpact hebben vaak direct effect op omzet, marge en klanttevredenheid.
Toeleveringsrisico
Deze as beschrijft het risico van leveranciers en kijkt naar:
- het aantal beschikbare leveranciers
- marktwerking (bijvoorbeeld monopolisten)
- logistieke kosten
- leveringsprestaties en leveringscondities
- kans op verstoringen, zoals prijsstijgingen of faillissementen
Samen bepalen deze assen de positie van producten binnen het inkoopportfoliomodel.
De 4 soorten inkoopproducten
Binnen de twee dimensies ontstaan vier producten. Strategische producten zijn essentieel met een hoge impact, terwijl bottleneck producten zowel belangrijk als onzeker zijn. Hefboomartikelen hebben een lage impact met potentieel voor kostenoptimalisatie en routineproducten hebben een lage impact maar kunnen gemakkelijk worden ingekocht.
Routineproducten
Deze producten worden doorgaans gekenmerkt door lage prijs, een hoge beschikbaarheid en beperkte invloed op de supply chain. Inkopers die producten binnen deze categorie beheren, richten zich op het minimaliseren van administratieve inspanningen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van raamovereenkomsten of automatiseren van het purchase to pay proces.
Hefboomproducten
Hefboomproducten zijn artikelen met een hoge waarde, met een lage complexiteit en voldoende leveranciers. Deze moeten energie steken in contractonderhandelingen over prijsstelling en toegevoegde waarde. Standaardcontracten en aanbestedingsvoorwaarden volstaan meestal, met een beperkte contractduur. Deze categorie is ideaal voor kostenoptimalisatie.
Bottleneckproducten
De producten hebben een lage waarde, maar kunnen slechts van één of enkele leveranciers worden betrokken. Dit leidt vaak tot beperkte beschikbaarheid, hogere prijzen, lange levertijden en slechte dienstverlening. Een aandachtspunt in contracten voor deze producten is het verzekeren van de levering en de belangrijkste prioriteit.
Strategische producten
Producten met een hoge waarde worden gewoonlijk geleverd door één of enkele leveranciers. De meeste producten vereisen een nauwgezette controle van de prijstrends, een doordachte prijsstrategie, een focus op onderhandelingen en het opbouwen van vertrouwen. Bovendien worden zij vaak aangepast aan de eisen van de consument.
FREE WHITEPAPER
Verlaag Total Cost of Ownership (TCO) met de Kraljic Matrix
Download onze gratis whitepaper en leer hoe u uw inkoopstrategie kunt optimaliseren.
In welke bedrijfstakken kan dit raamwerk worden gebruikt?
Het Kraljic-model is een veelgebruikt inkoopmodel dat in alle bedrijfstakken, kan worden gebruikt, dus ook de industrie, de bouw en de detailhandel. Het kan helpen de inkoop van grondstoffen, onderdelen van machines en halffabricaten in de productiesector, bouwmaterialen in de bouwsector en goederen voor de verkoop in de detailhandel te optimaliseren. Daarnaast kan het model worden toegepast in de dienstensector voor het beheer van medische hulpmiddelen of andere soortgelijke zaken.
4 tips voor het gebruik van het Kraljic model in jouw eigen bedrijf
Om het kraljic matrix succesvol in te zetten hierbij de volgende tips:
- Beoordeel het belang van elk product: Het is belangrijk om te beginnen met het beoordelen van het belang van elke artikel in de toeleveringsketen van jouw bedrijf. Zorg ervoor dat deze beoordeling factoren omvat zoals uitgaven, risico en afhankelijkheid van het aantal aanbieders.
- Deel de producten in vier categorieën in: strategisch, bottleneck, hefboom en routine.
- Na de categorisatie ontwikkel je voor elke categorie een passende strategie op basis van de indeling en rekening houdend met de risicofactoren die spelen in de betreffende categorie Dit kan onder meer bestaan uit het maken van specifieke afspraken met leveranciers of het optimaliseren van sourcing- en contractstructuren. Zo kunnen organisaties voor laagcomplexe producten gebruikmaken van raamovereenkomsten of catalogusinkoop, terwijl voor meer kritische producten vaste aanspreekpunten worden aangesteld, regelmatige prestatiebeoordelingen plaatsvinden en maatwerkcontracten worden onderhandeld.
- Monitor de prestaties regelmatig: Tot slot is het belangrijk om de prestaties van jouw inkoopprocessen regelmatig te controleren om ervoor te zorgen dat ze efficiënt en kosteneffectief blijven. Pas jouw strategieën zo nodig aan om de prestaties in de loop van de tijd te optimaliseren.
In lijn met deze tips hebben diverse gerenommeerde organisaties, waaronder bedrijven in de automotive of de high-tech sector het model succesvol toegepast om hun inkoopprocessen te verbeteren. Door een gerichte inzet van het model kunnen zij efficiënter met middelen omgaan, beter in spelen op technologische ontwikkelingen, de productkwaliteit verhogen en het productassortiment optimaliseren.
Free whitepaper
Project Procurement in the Machine Building Sector
Conclusie
Het Kraljic-model is een waardevol inkoopmodel dat bedrijven helpt hun inkoopbeleid/strategie te verbeteren. Het deelt inkoopcategorieën in op basis van financiële impact en risico’s, waardoor strategieën kunnen worden afgestemd op de specifieke markt en bedrijfsbehoeften. Deze gestructureerde aanpak beperkt uitgaven en risico’s en vereist een regelmatige herhaling ervan met het oog op veranderende markten.
Bedrijven die het Kraljic-model regelmatig hebben toegepast, besparen kosten, verhogen de kwaliteit en verbeteren de winstgevendheid. Daarom is het belangrijk dat bedrijven dit model in de praktijk ook echt toepassen.
Artikel door:
Maarten Smits Van Oyen
Procurementexpert en CEO van Xentys B.V.
